Waarom is koraalwetenschap.nl in het leven geroepen?

Wetenschap is overal, maar niet altijd even toegankelijk voor een breed publiek. Veel informatie komt daarom niet terecht bij de maatschappij. Dit geldt ook voor mariene biologie; de wetenschap die zich bezighoudt met zee-onderzoek. Veel wetenschappelijke informatie uit deze hoek is interessant en bruikbaar voor doelgroepen zoals aquaristen, hobbyisten en duikers. Om deze reden is dan ook deze website opgericht.

Wat kan een bezoeker op de site verwachten?

Op onze website publiceren wij informatieve artikelen, gebaseerd op recente publicaties in wetenschappelijke vakbladen. Onze artikelen zijn geschreven op een manier die een groter publiek aanspreekt. De website bevat verhalen die grofweg in twee categorieën kunnen worden ingedeeld; introductieartikelen en verdiepingsartikelen. De eerste categorie is vooral bedoeld voor een zo breed mogelijk publiek (waaronder duikers), terwijl de tweede meer bedoeld is voor aquaristen/hobbyisten.

Wat is een koraal?

Een koraal is een neteldier; het bestaat uit een poliep met tentakels, een mond met verteringszak en een steel waarmee deze vastzit aan een substraat. Een koraalpoliep lijkt dus erg op een zeeanemoon. Koraalpoliepen bezitten netelcellen, net zoals anemonen en kwallen; hiermee verlammen en vangen zij plankton. Veel koralen leven in kolonies van duizenden poliepen, en zijn onderling verbonden door gemeenschappelijk weefsel. Veel soorten produceren tevens een kalkskelet waarbij elke poliep een eigen huisje bouwt; de koralliet genoemd. De kleurrijke koraalriffen die we allemaal kennen zijn eigenlijk enorme kalkbergen die gedurende miljoenen jaren door de koralen zijn opgebouwd. De energie die hiervoor nodig is krijgen deze zogenaamde steenkoralen van algen die in hun weefsels groeien; de zoöxanthellen. Deze algjes leveren tot wel 95% van de dagelijkse energiebehoefte van het koraal, door middel van fotosynthese (productie van suikers waarbij gebruik wordt gemaakt van zonne-energie). Het koraal levert op zijn beurt ook voedingstoffen en een schuilplaats aan de algen. Deze samenwerking tussen alg en koraal wordt mutualisme genoemd, omdat beide partijen hier voordeel bij hebben.

Hoe lang leeft een koraal?

Deze vraag is moeilijk te beantwoorden. Allereerst kan onderscheid gemaakt worden tussen de levensduur van een enkele poliep en de gehele kolonie zelf. Poliepen leven soms maar enkele jaren, terwijl een kolonie zelf kan worden geschat op honderden jaren. Dit is gebaseerd op de jaarlijks gemeten groeisnelheid van een dergelijke kolonie. Verder is het bekend dat koralen zeer goed zijn in weefselherstel na verwonding. Ook kunnen koralen hun DNA prima herstellen na bijvoorbeeld UV-schade. Aangezien DNA-schade de basis lijkt te vormen voor veroudering, is het goed mogelijk dat koralen erg lang kunnen leven. In de praktijk wordt dit leven vaak verkort door schadelijke stormen, hoge watertemperaturen tijdens de zomer (koraalbleking), vervuiling, overbemesting, overbevissing en toerisme.

Wat is de nieuwste ontdekking op koraalgebied?

Er worden continu wetenschappelijke ontdekkingen gedaan op het gebied van neteldieren. Veel onderzoekers werken aan de zeeanemoon Nematostella vectensis en de zoetwaterpoliep Hydra magnipapillata, omdat deze dieren eenvoudig in leven te houden zijn, snel groeien en hun gehele levenscyclus in gevangenschap doorlopen. Deze voordelen gelden helaas nog niet voor koralen. Verder is van deze dieren het gehele genoom bekend; dat wil zeggen alle genen die opgesloten liggen in hun DNA, waardoor het onderzoek makkelijker wordt. Inmiddels is duidelijk dat deze dieren een zeer sterk herstelvermogen hebben, en dat zij genetisch complexer zijn dan insecten en wormen. Dit is ook bij koralen gevonden.

Wat heb je als hobbyist nodig om koraal te kweken?

Het in leven houden en kweken van koralen is niet eenvoudig, maar zeker mogelijk. In Nederland alleen al zijn naar schatting enkele duizenden hobbyisten actief op dit gebied. Wat je nodig hebt is een aquarium met goede verlichting, stroming, verwarming, een filtersysteem, ‘levend steen’ wat dient als filtratie en decoratie en kunstmatig of natuurlijk zeewater. Verder is een flinke portie geduld en beheersing nodig, omdat een zeeaquarium de tijd nodig heeft om te rijpen voordat deze geschikt is voor zeedieren zoals koralen.

Wordt koraal bedreigd? Waardoor?

Koraalriffen worden helaas nog steeds behoorlijk bedreigd. Vervuiling en overbemesting door lozing van afvalwater veroorzaakt in landen zoals Australië en Indonesië overmatige algengroei en koraalsterfte, en overbevissing in landen zoals de Filippijnen met cyanide en dynamiet leidt tot grote, dode stukken koraalrif. De belangrijkste dreiging is echter klimaatverandering; de zomers worden langer, en (water)temperaturen hoger. Dit leidt tot bleking van de koraalriffen, omdat zij hun algen verliezen. Deze algen kunnen niet goed tegen temperaturen van 30°C en hoger. Zonder deze algen sterven koraalpoliepen de hongerdood.

Wat is het SECORE-project?

Het SECORE-project (kort voor Sexual Coral Reproduction) is een samenwerking tussen wetenschappers en aquaristen, en concentreert zich al enkele jaren op het geslachtelijk kweken van bedreigde koralen. Het project werd gestart in 2001, onder leiding van marien biologen Dirk Petersen en Michaël Laterveer. De kracht van het project ligt in de combinatie tussen de wetenschappelijke kennis van de betrokken onderzoekers en de praktische ervaring van aquaristen. Elk jaar reist een SECORE-team af naar Puerto Rico, om daar tijdens de zomer ei- en zaadcellen van het bedreigde koraal Acropora palmata te verzamelen. Deze worden gebruikt om nakomelingen te verkrijgen, die vervolgens in aquaria kunnen worden opgekweekt.

Hoe ziet de toekomst van het koraal eruit?

Hoewel de vooruitzichten niet optimistisch zijn, bestaat er nog hoop. De belangrijkste maatregelen de komende jaren zullen moeten leiden tot een vermindering van de CO₂-uitstoot, waardoor de opwarming van de aarde wordt geremd. Hierdoor krijgen organismen zoals koralen meer tijd om zich aan te passen aan veranderende omstandigheden. Met CO₂-reductie, minder vervuiling en een stop op overbevissing krijgen koraalriffen weer de ademruimte die nodig is. Het begint uiteindelijk bij ons, de maatschappij. Ons bewustzijn, en die van onze overheden, dat is de eerste stap. Koraalwetenschap.nl probeert hier een kleine bijdrage aan te leveren…